W Igołomi znajduje się XVIII-wieczna figura Mojżesza z charakterystycznymi „rogami”. Rzeźba powstała w 1766 roku, ma około 130 cm wysokości.
Mojżesz ma tutaj twarz szczupłą i pociągłą, o przymrużonych oczach i uniesionych brwiach, prostym nosie i pełnych, rozchylonych ustach, okoloną długą, kręconą brodą opadającą na pierś oraz krótkimi, zmierzwionymi włosami, na szczycie głowy uformowanymi w dwa loki przypominające rogi.
Promienie czy rogi?
Skąd taki wygląd Mojżesza?
Oryginalny tekst biblijny mówi o Mojżeszu, który powraca z góry Synaj opromieniony obecnością Boga. Niestety, św. Hieronim błędnie przełożył hebrajskie słowo „qaran” (promienieć) jako łacińskie „cornatus” (rogaty), podcas gdy poprawne jego tłuamczenie to „coronata” (promieniejący).
W Biblii w przekładzie Jakuba Wujka w Księdze Wyjścia 34:29, gdzie zastosowano to błędne tłumaczenie, czytamy natomiast:
A gdy schodził Mojżesz z góry Synaj, trzymał dwie tablice świadectwa, a nie wiedział, że twarz jego była rogata z społeczności mowy Pańskiej.
W Przekładzie Nowego Świata ten fragment brzmi następująco:
Potem Mojżesz zszedł z góry Synaj, trzymając w ręku dwie tablice ze Świadectwem. Nie wiedział jednak, że po rozmowie z Bogiem jego twarz promieniała blaskiem.
Łacińskie tłumaczenie miało ogromny wpływ na europejską sztukę. Artyści przez stulecia przedstawiali Mojżesza z niewielkimi rogami. Najbardziej znanym przykładem jest Mojżesz Michała Anioła w bazylice San Pietro in Vincoli w Rzymie.
Rogaty Mojżesz nie tylko w Igołomi
Podobne przedstawienia zachowały się również w Polsce. Można je znaleźć m.in. w:
- Małujowicach koło Brzegu – na gotyckich polichromiach kościoła św. Jakuba Mojżesz pojawia się wielokrotnie z rogami;
- Nowym Targu – w kościele św. Katarzyny Aleksandryjskiej, na rzeźbie z XVIII wieku;
- Olsztynie – w konkatedrze św. Jakuba, na XVI-wiecznym tryptyku;
- Lublinie – w zespole dekoracji kościoła Dominikanów;
- Toruniu – w katedrze św. Janów zachowało się średniowieczne przedstawienie Mojżesza;
- Wrocławiu – w katedrze znajduje się barokowe przedstawienie Mojżesza i Aarona.
Historia „rogatego” Mojżesza jest jednocześnie przykładem tego, jak różnice w tłumaczeniu jednego biblijnego słowa mogły przez setki lat wpływać na wygląd dzieł sztuki.
Źródła: Sakralne Dziedzictwo Małopolski, onet.pl
Mojżesz/ Sakralne Dziedzictwo Małopolski