Ponad 300 języków migowych na świecie. Jeden z nich jest używany w Krakowie

23 września przypada Międzynarodowy Dzień Języków Migowych. Na świecie istnieje ponad 300 języków migowych. Jednym z nich jest Polski Język Migowy (PJM), którym posługuje się część społeczności Głuchych w Polsce. W Krakowie działa organizacja wspierająca osoby głuche, dostępne są materiały w ich języku.

Kiedy mówi się o „języku migowym”, łatwo odnieść wrażenie, że jest to jeden uniwersalny sposób komunikowania się osób głuchych na całym świecie. Tak jednak nie jest.

Organizacja Narodów Zjednoczonych wskazuje, że na świecie używanych jest ponad 300 różnych języków migowych. Są to naturalne języki posiadające własne zasady gramatyczne i składnię. Tak jak język polski różni się od innych języków, tak również Polski Język Migowy różni się od języków migowych używanych w innych państwach. Istnieje co prawda język gestuno (także gestuno lub International Sign Language) jako sztuczny międzynarodowy język migowy. Nazwa tego języka pochodzi z języka włoskiego i oznacza wspólny język migowy. Jest to język rozpowszechniony na niewielką skalę, który nie zastąpił języków migowych występujących na poszczególnych obszarach. Nie jest to w pełni rozwinięty język migowy. Według Światowej Federacji Głuchych, na świecie jest około 72 milionów osób głuchych. Ponad 80% z nich mieszka w krajach rozwijających się.

W Polsce polskim językiem migowym (PJM) posługuje się szacunkowo od 40 do 50 tysięcy osób, dla których jest on często pierwszym lub ojczystym językiem komunikacji.

PJM to nie „polski pokazywany rękami”

Polski Język Migowy jest naturalnym językiem wizualno-przestrzennym. Ma własną strukturę i zasady gramatyczne, dlatego nie jest po prostu językiem polskim przekazanym za pomocą gestów. Ma to duże znaczenie przy tłumaczeniu książek, filmów, wiadomości czy innych rozbudowanych treści. Przekład na PJM nie polega na mechanicznym zamienianiu każdego polskiego słowa na pojedynczy znak

PJM różni się również od systemu językowo-migowego (SJM). SJM wykorzystuje znaki migowe, ale opiera się na gramatyce języka polskiego. PJM jest natomiast odrębnym językiem.

Kraków ma swoją społeczność głuchych

W Krakowie działa Polski Związek Głuchych Oddział Małopolski z siedzibą przy ul. św. Jana 18. Oddział obejmuje działalnością całe województwo małopolskie. W Krakowie działa także ośrodek wsparcia dla osób głuchych i niedosłyszących.

Coraz więcej treści w językach migowych

W językach migowych powstaje coraz więcej treści dla osób głuchych – edukacyjnych, informacyjnych, kulturalnych i religijnych. Także instytucje publiczne coraz częściej udostępniają informacje w PJM. Jest on samodzielnym językiem wizualno-przestrzennym, a nie jedynie sposobem przekazywania języka polskiego za pomocą gestów.

Jednym z przykładów są publikacje biblijne. Świadkowie Jehowy udostępniają Biblię w językach migowych, w tym w PJM, w formie nagrań wideo. W Krakowie organizują również otwarte i bezpłatne zebrania religijne w tym języku.

Dla osób głuchych PJM jest pełnoprawnym językiem, wykorzystywanym w codziennym życiu oraz w edukacji, kulturze, dostępie do informacji i życiu religijnym.

23 września to Międzynarodowy Dzień Języków Migowych. Jest on częścią Międzynarodowego Tygodnia Głuchych, który w 2026 roku trwa od 21 do 27 września. W niedziele przypada Międzynarodowy Dzień Głuchych.

Kraków

Powiat krakowski

Źródła

ONZ, Polski Związek Głuchych Oddział Małopolski, materiały instytucji