Masłomiąca. Jest nowy zwrot w sprawie historycznych stawów w Masłomiącej w gminie Michałowice. Kompleks został wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego. To może znacząco wzmocnić ochronę tego wyjątkowego miejsca, o którego zachowanie od kilku lat walczą mieszkańcy.
Historyczne stawy w Masłomiącej
Kompleks obejmuje pięć stawów. Trzy z nich – „Prezesowski”, „Pod Kapliczką” i „Duży” – mają charakter historycznych stawów podworskich. Obiekt ma nie tylko znaczenie krajobrazowe, ale również przyrodnicze i związane z gospodarką wodną. Stawy przez lata były częścią lokalnego krajobrazu i pełniły także funkcję retencyjną.
Stawy znajdują się w gminie Michałowice, w powiecie krakowskim, w rejonie Dłubniańskiego Parku Krajobrazowego. Stowarzyszenie Metropolia Krakowska wskazuje je jako lokalną atrakcję i miejsce rekreacji.
Woda została spuszczona, stawy były zasypywane
Sprawa zrobiła się głośna po działaniach podejmowanych na terenie kompleksu. Według informacji przedstawianych przez mieszkańców i służby dochodziło m.in. do spuszczania wody, prac ziemnych, zmian linii brzegowej oraz zasypywania części zbiorników.
W kwietniu 2026 roku przed krakowskim sądem rozpoczął się proces właściciela kompleksu. Prokuratura zarzucała mu prowadzenie działalności, która miała zagrażać środowisku, m.in. poprzez wycinanie drzew, wypompowywanie wody, gromadzenie odpadów i roboty ziemne. Oskarżony nie przyznał się do zarzutów.
Wody Polskie wcześniej nakazały przywrócenie części stawów do poprzedniej funkcji. W sprawie pojawiła się również kara administracyjna w wysokości 250 tys. zł dotycząca przebudowy zbiorników bez wymaganego pozwolenia.
Teraz stawy mają dodatkową ochronę
Wpis do rejestru zabytków jest istotny, ponieważ oznacza objęcie historycznego kompleksu szczególną ochroną konserwatorską. Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków już 11 lutego 2025 roku wydał decyzję o wpisaniu krajobrazu kulturowego stawów dworskich w Masłomiącej do rejestru.
Sprawa była jednak skomplikowana. Właściciele odwołali się od decyzji, a minister kultury uchylił ją i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. WUOZ zwrócił się następnie do Narodowego Instytutu Dziedzictwa o specjalistyczną opinię.
Najnowsze informacje wskazują, że stawy w Masłomiącej ponownie zostały wpisane do rejestru zabytków. To kolejny ważny etap wieloletniego sporu o przyszłość tego miejsca.
Sam wpis do rejestru nie oznacza automatycznego odtworzenia zbiorników, które zostały już przekształcone. Daje jednak konserwatorowi zabytków znacznie mocniejsze narzędzia do kontroli prac prowadzonych przy chronionym obiekcie.
Sprawa stawów w Masłomiącej nadal ma również wymiar środowiskowy i administracyjny. Toczą się postępowania dotyczące poszczególnych zbiorników.
Masłomiąca znów znalazła się w centrum uwagi.
Źródła: Małopolski Urząd Wojewódzki, Stowarzyszenie Metropolia Krakowska.
