Przywiązywano ich do pali i podpalano, by oświetlali cesarskie ogrody. Tę tragiczną scenę z czasów starożytnego Rzymu przedstawił Henryk Siemiradzki na obrazie „Pochodnie Nerona”. Monumentalne dzieło z 1876 roku stało się ważnym symbolem polskiej kultury. Jego przekazanie Krakowowi w 1879 roku zapoczątkowało historię Muzeum Narodowego w Krakowie.
„Pochodnie Nerona” – co przedstawia obraz?
Obraz Henryka Siemiradzkiego ukazuje prześladowania chrześcijan za panowania cesarza Nerona. Po wielkim pożarze Rzymu w 64 roku część chrześcijan została oskarżona o podpalenie miasta. Według przekazów historycznych niektórzy byli poddawani okrutnym egzekucjom.
Na monumentalnym płótnie widać przygotowania do widowiska w cesarskich ogrodach. Skazanych przywiązywano do pali, oblewano łatwopalną substancją i podpalano, wykorzystując płonące ciała jako źródło światła podczas nocnych uroczystości.
Artysta skontrastował przepych starożytnego Rzymu z cierpieniem ofiar. Bogate stroje, architektura i zgromadzeni obserwatorzy podkreślają okrucieństwo sceny, w której ludzkie życie staje się elementem cesarskiego widowiska.
Dzieło powstało w 1876 roku i przyniosło Siemiradzkiemu międzynarodowe uznanie. Do dziś pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych obrazów związanych z tematyką prześladowań pierwszych chrześcijan.
Jeden obraz zapoczątkował wielką instytucję
7 października 1879 roku Henryk Siemiradzki podarował „Pochodnie Nerona” Krakowowi. Artysta chciał, aby dzieło było dostępne dla publiczności. Dar zachęcił również innych twórców i kolekcjonerów do przekazywania swoich zbiorów.
Tego samego dnia Rada Miasta Krakowa podjęła uchwałę o utworzeniu Muzeum Narodowego w Krakowie. Pierwszą siedzibą instytucji stały się Sukiennice na Rynku Głównym.
Warto odróżnić tę instytucję od Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, powołanego w 1899 roku. Obecnie działa ono pod nazwą Muzeum Krakowa i koncentruje się na dziejach, kulturze oraz tradycjach miasta. Wśród 20 oddziałów znajdują się między innymi:
- Pałac Krzysztofory – wystawy poświęcone historii Krakowa;
- Fabryka Emalia Oskara Schindlera – ekspozycja o okupacji niemieckiej;
- Rynek Podziemny – pozostałości średniowiecznego Krakowa;
- Stara Synagoga – historia i kultura krakowskich Żydów;
- Muzeum Nowej Huty – dzieje tej części miasta;
- Rydlówka – miejsce związane z „Weselem” Stanisława Wyspiańskiego;
- Barbakan – zabytek związany z dawnymi fortyfikacjami miasta.
Jakie muzea można odwiedzić w Krakowie?
Kraków ma rozbudowaną sieć instytucji muzealnych. Oprócz Muzeum Krakowa działają tu placówki prezentujące sztukę, historię, naukę, kulturę i dziedzictwo religijne.
Wśród najważniejszych warto wymienić:
- Muzeum Narodowe w Krakowie – sztuka polska i światowa, malarstwo, rzeźba oraz rzemiosło artystyczne;
- Zamek Królewski na Wawelu – reprezentacyjne komnaty, skarbiec i zbiory związane z historią polskich monarchów;
- Muzeum Książąt Czartoryskich – dzieła sztuki i historyczne pamiątki, w tym „Damę z gronostajem” Leonarda da Vinci;
- Muzeum Archeologiczne w Krakowie – zabytki archeologiczne i wystawy dotyczące dawnych cywilizacji;
- Muzeum Inżynierii i Techniki – historia techniki, transportu i rozwoju przemysłowego;
- Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli – kultura ludowa, tradycje i życie codzienne dawnych społeczności;
- Muzeum Lotnictwa Polskiego – samoloty, silniki i historia lotnictwa;
- Muzeum Fotografii w Krakowie (MuFo) – historia fotografii i wystawy współczesne;
- Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Collegium Maius – dzieje najstarszej polskiej uczelni, jej naukowców i zbiorów.
To tylko część krakowskiej oferty. W mieście działają również muzea tematyczne, galerie, kolekcje uniwersyteckie oraz mniejsze placówki poświęcone konkretnym postaciom i dziedzinom.
Muzea zachowują pamięć o przeszłości
Historia „Pochodni Nerona” pokazuje, że pojedyncze dzieło sztuki może stać się początkiem instytucji o ogromnym znaczeniu dla kultury. Dziś krakowskie muzea przechowują tysiące eksponatów dokumentujących historię miasta, Polski i świata.
Od starożytnego Rzymu przedstawionego na płótnie Siemiradzkiego, przez królewskie komnaty na Wawelu, po historię codziennego życia mieszkańców – każda z tych ekspozycji pozwala spojrzeć na przeszłość z innej perspektywy.
Z okazji 147. rocznicy powstania Muzeum Narodowego w Krakowie, w weekend 10–11 października 2026 roku, zwiedzający mogli kupić bilety na wystawy za 5 zł.
Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach to najstarszy oddział Muzeum Narodowego w Krakowie, mieszczący się na pierwszym piętrze historycznych Sukiennic w Rynku Głównym
To również największa w Polsce stała ekspozycja XIX-wiecznego malarstwa i rzeźby polskiej (m.in. dzieła Jana Matejki, Henryka Siemiradzkiego, Jacka Malczewskiego, Józefa Chełmońskiego czy Władysława Podkowińskiego).
Co roku blisko 200 tysięcy osób odwiedza Galerię w Sukiennicach. A Ty? Czy zatrzymałbyś się przed słynnymi „Pochodniami Nerona” Henryka Siemiradzkiego?
Zobacz też:
